De zeven principes van Da Vinci – Michael Gelb
Van alle genieën uit de geschiedenis lijkt Leonardo Da Vinci de meest bijzondere. Hij blonk uit in natuurkunde, biologie, geneeskunde, architectuur, militaire wetenschappen, schilderkunst, beeldhouwkunst en zelfs muziek en sport. Leonardo was zowel analytisch als creatief.
Het inspireerde Michael Gelb, Amerikaans schrijver en op dat ogenblik reeds expert in creativiteit, tot het nader bestuderen van het leven van Da Vinci met als doel er lessen uit te trekken. Zoals het vaak gaat in de Amerikaanse literatuur, distilleerde Gelb zeven eigenschappen uit de levensloop van Leonardo Da Vinci die hij de zeven principes van Da Vinci noemde, een sjabloon dat je kon volgen om zelf creatiever en meer bewust van jezelf en je vaardigheden te worden en meer gebalanceerd in het leven te staan. En hoewel dergelijke vereenvoudiging tot een sjabloon met zeven stappen misschien te eenvoudig is om de werkelijke talenten van Da Vinci weer te geven, toch vormen ze een praktische leidraad. We schetsen hieronder heel kort elk van deze eigenschappen, die Gelb met een Italiaanse benaming bedacht. Een mooie marketingvinding.
Principes van Da Vinci volgens Gelb
- Dimostrazione – experimenteer
In dit principe duidt Gelb op het belang van het experiment, het belang van de ervaring. Wil je iets leren, probeer het uit en ga dan nadenken over je ervaring. Leer niet alleen uit boeken en theorie, maar weet dat theorie een gevolg is van het nadenken over een experiment en het daaruit ontwikkelen van veralgemenende inzichten. Weet dat experimenten altijd risico’s inhouden. Da Vinci’s analyse op lijken kon hem het leven kosten. Experimenteren vraagt leergeld en fouten maken, twee elementen die onze huidige samenleving steeds verder probeert te minimaliseren. - Arte & Scienza – gebruik je “hele” brein
Wie tekent gebruikt een ander deel van zijn hersenen dan wie rekent. Vaak stimuleren we bij kinderen ook de ene of de andere helft, afhankelijk van een vermoed talent aan de ene of andere kant. Komt daarbij dat analytisch denken (scienza) doorgaans hoger wordt gewaardeerd dan creativiteit (arte). Da Vinci was én een analyticus én een artistieke geest. Ontwikkel en gebruik beide vaardigheden. Gelb maakt hier de brug naar Mindmapping, een schrijfmethode, ontwikkeld door zijn goede vriend Tony Buzan, waarbij de grafische weergave van de notitie even belangrijk, zoniet belangrijker is, dan de notitie zelf. - Curiosità – stel vragen
Da Vinci stelde vele vragen over de dingen die hij waarnam tijdens zijn experimenten. Veel van de vragen, en van zijn zoektocht naar antwoorden, is terug te vinden in de Codex van Da Vinci, de stapels papieren notities die Da Vinci tijdens zijn leven maakte. We leven in een tijd waarin het hebben van zekerheid een hoog goed is. Vragen stellen behoort doorgaans niet tot een waardevolle eigenschap. We moeten antwoorden weten, kennis van zaken hebben. Wie veel vragen stelt, is vervelend, of erger nog, geeft blijk van domheid. Gelb duidt met dit principe op het grote belang van de kunst van het vragen stellen te blijven ontwikkelen. Wie de juiste vraag stelt, krijgt doorgaans het antwoord cadeau. Wie vooral antwoorden zoekt, vindt veel informatie, maar zelden wat hij nodig heeft. - Sfumato – leer omgaan met paradoxen
Sfumato is een term uit de schilderkunst en duidt op rook, waas. Als een schilderij veel rook of wazige beelden bevat, dan is er veel sfumato. Sfumato verhindert helderheid en duidelijkheid, maar zorgt ervoor dat de toeschouwer een stuk zijn eigen interpretatie kan geven aan een beeld. De Mona Lisa is een schilderij met zeer weinig harde lijnen (bv. geen getekende wenkbrauwen, of een flou glimlach) en daardoor misschien geliefd bij zoveel mensen over de hele wereld. Gelb vertaald sfumato naar ons dagelijks leven als leren omgaan met tegenstellingen, met onduidelijkheden. Het is goed om ondubbelzinnigheid te zoeken, om helderheid en objectiviteit na te streven, maar het is even waardevol om respect te hebben voor de subjectiviteit en het onduidelijke, niet om het te verhelderen, maar om te beseffen dat niet alles tot één waarheid gereduceerd kan worden. - Sensazione – verfijn je zintuigen
We gebruiken te weinig onze zintuigen. Tenminste, in ons huidig jachtig leven, benutten we ze te oppervlakkig. We scannen een tekst, zoeken naar de bullets en lijstjes (bekijk deze tekst), hebben minder aandacht voor de details. We luisteren amper naar muziek, we zoeken vooral naar wat we herkennen. Aandacht hebben voor de stilte, of het geluid achter het geluid, leren kijken naar datgene dat de aandacht niet trekt, helpt om inzicht te verwerven, en om beter met curiosità (vragen stellen) te leren omgaan. - Corporalità – aandacht voor je lichaam
Ik citeer hier graag Nietzsche: “het lichaam het groot verstand, de hersenen het klein verstand”. In een tijd waar we zoveel aandacht voor kennis hebben, waar we zo graag alles beheersen met onze hersenen, tot ons eigen lichaam toe, vergeten we al te vaak dat ons lichaam uiteindelijk bepaalt hoe we ons voelen en wat we kunnen. Wie kiespijn heeft, mag nog denken dat dit geen verband heeft met het berekenen van een offerte, ik zeg maar wat, maar de kans is groot dat ze vol fouten zal staan of niet grondig uitgewerkt zal zijn. Corporalità gaat over het hebben van aandacht voor je lichaam. Voldoende beweging, een gezonde voeding als basis van een gebalanceerd en gezond leven. - Connessione – zoek verbanden: We worden allemaal getraind in het focussen op een onderwerp. Beperk je tot je vak, wees geconcentreerd, wees expert, zijn aanbevelingen van deze tijd. Maar evenzeer is het belangrijk om “the big picture” te zien en te beseffen wat onze handeling betekent in een ruimer kader. Wat is de bijdrage van uw werk tot het resultaat van het bedrijf? Wat is de impact op het milieu als u verse aardbeien eet midden in de winter? Hoewel het internet, de discussie over de opwarming van de aarde, en de algemene betere scholing van de gemiddelde burger ons steeds verder helpen in het begrijpen van het geheel, toch verdient het de aandacht om de balans te leren bewaren in aandacht voor zowel de details als het geheel. Daar gaat connessione over.
Meer over de zeven principes van Leonardo vind je op www.michaelgelb.com.
Wij ontwikkelden de lezing “Als Leonardo manager was” op basis van het boek. Meer informatie.
Verder kent Vlaanderen ook zijn eigen specialist in Leonardo Da Vinci in de naam van Bernard Lernout, een collega van ons. Hij publiceerde vorig jaar het boek Het Leonardokompas.
