In onze nieuwsbrief van april 2011 toonden we u de geanimeerde speech van Dan Pink over motivatie (u kan deze speech nogmaals bekijken op onze website). Nu hebben we ook het bijhorende boek Drive van Dan Pink gelezen. Drive gaat over motivatie. Wat motiveert ons? Wat beweegt ons? Waarom staan we ’s morgens op en geven we daarna het beste van onszelf tijdens onze dagtaak? En waarom, doen we dat soms ook niet?

Pink maakt met zijn boek een provocerend statement: mensen presteren niet beter door ze te belonen (of te straffen). Meer nog, indien je beloningen uitdeelt, gaan de prestaties erop achteruit. Vertaald naar ons dagelijks bedrijfsbeleid: bonussen, commissielonen en andere prestatiegebonden inkomsten zijn nefast. Zijn statement is niet uit de lucht gegrepen. Hoewel Pink zich hier en daar wat sloganesk uitdrukt, maakt hij zich niet schuldig aan een poging om in de kijker te lopen, iets wat wel vaker een drijfveer is voor schrijvers van managementboeken. Pink beroept zich op wetenschappelijk onderzoek, op empirische gegevens die over vele jaren door verschillende onafhankelijke onderzoeksinstellingen geanalyseerd werden.

Dan Pink maakt wel de nuance dat indien het werk een repetitieve taakuitvoering betreft, dat in dat geval belonen en straffen (carrot and stick zoals hij zegt) wel werkt. Hier gaat hij enigszins kort door de bocht naar mijn aanvoelen. Pink maakt een expliciet onderscheid tussen kenniswerk en niet-kenniswerk. Hij vertelt ons dat wie één of andere vorm van creativiteit aan de dag moet leggen, geen baat heeft bij een beloning terwijl diegene die louter uitvoert dat wel heeft. Hier stel ik me de vraag of we überhaupt wel willen dat medewerkers niet-nadenkend gewoon uitvoeren. Is er niet altijd een vorm van betrokkenheid, pro-activiteit vereist bij het menselijk handelen?

Wat motiveert dan wel? Interesse, passie, goesting, plezier. Het plezier in het uitvoeren van een bepaalde taak, de ervaring hebben om ergens steeds beter in te worden, is de drijfveer van velen.

Pink zet drie begrippen op een rij:

• Meesterschap
• Autonomie
• (hoger) Doel

Mensen willen “beter” worden in wat ze doen. Mensen willen de vrijheid hebben om keuzes te maken en mensen willen het gevoel hebben dat ze bijdragen tot een hoger doel.

Ik wil Pink graag geloven in zijn betoog. Op zijn minst herken ik mezelf in zijn analyse. Ook hier wordt de soep niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend, maar ik nodig u toch uit om hier even bij stil te staan en u af te vragen wat er zou gebeuren als in uw bedrijf elke vorm van prestatiegerichte compensaties zou weggenomen worden, bij iedereen?

Ricardo Semler, aan wie we ook nog wel eens een bijdrage zullen wijden in een volgende nieuwsbrief, deed al wat Pink schreef. Toen Semler aan het hoofd van de onderneming van zijn vader kwam, schafte hij tal van managementfuncties af, liet hij de managers zelf een salaris kiezen, zonder bovengrens, en liet hij de arbeiders autonoom beslissen wie hun baas werd. Semler’s bedrijf, Semco, was geen klein new age IT-bedrijf, maar een grote onderneming met enkele duizenden werknemers, actief in sectoren zoals scheepspompen, witgoed etc. In Brazilië daarenboven. Pink’s woorden waren daar al realiteit.

Drive werd voor het eerst uitgegeven bij Riverhead Books in 2009.

Terug naar het overzicht van boeken uitgelezen