We hebben een facebookpagina “De kracht van mogelijkheden” opgestart om tips en ideeën te verzamelen die alle sociale partners, directies, bonden, aandeelhouders, overheid, sectorvertegenwoordigers kunnen helpen bij het dragen van deze zware verantwoordelijkheid. Tips en ideeën, concreet of vooral aanmoedigend.

We vragen iedereen om zijn idee op dit forum te posten. Negatieve opmerkingen over alle betrokkenen zijn niet welkom. Deze helpen ons niet vooruit. Filosofische beschouwingen over hoe we een beter economisch model kunnen maken voor de toekomst zijn op dit ogenblik evenmin wenselijk. Wel ideeën om alle betrokkenen nu vooruit te helpen, aan te moedigen en vooral te zeggen om het geloof in elkaar en in het sociaal overleg niet te verliezen zodat iedereen kan rekenen op de meest rechtvaardige, sociale besluiten die mogelijk zijn.

De kracht van mogelijkheden

Ik werk meer dan tien jaar met CEO’s en directeurs. Ik probeer hen te adviseren om te geloven in de kracht van hun mensen. Mensen die meer zijn dan Human Resources, maar mensen die met hart en ziel voor de onderneming willen gaan. Ik ken het dossier Bekaert niet en ik ken dhr. De Graeve niet persoonlijk vanuit een samenwerking (anders zou ik trouwens dit artikel niet kunnen schrijven). Maar ik heb ondertussen voldoende ervaring om een indruk op te maken over iemand door zijn gedrag, zijn taal, zijn woordkeuze, zijn blik te observeren. Wat ik las in de antwoorden van dhr. De Graeve was ernst, bezorgdheid, verantwoordelijkheid. Verdiepende vragen leken mij dan ook meer gepast. Ik vond het persoonlijk zelfs moedig om bij aanvang van het overleg over de herstructurering, dat nu nog moet starten, naar de studio te komen. Het leek me dan ook een verstandige manier om ook langs deze weg te spreken met de meekijkende Bekaertmedewerker. HD beeld en geluid zijn immers veel rijker dan een memo op de prikborden. Jammer dat het medium dit niet hielp gebeuren.

Niettemin is deze tekst geen aanklacht tegen Terzake, dat is nu niet relevant. Belangrijker is uit te kijken naar wat nu volgt. Ik hoop dat deze grote herstructurering een voorbeeld mag zijn van hoe het wel kan. Of de aangekondigde intentie van de directie nu de juiste is of niet, laat ik hier in het midden. Maar op basis van wat ik zag, leef ik in de verwachting dat een ernstig management ook ernstige medewerkers heeft, en even ernstige vakbondsafgevaardigden. Ik durf veronderstellen dat hier misschien wel mature relaties liggen tussen vakbonden en directie en dat ze samen de best mogelijke oplossing zullen vinden. Mature relaties, waarin niet alleen plaats is voor de objectieve cijfers, maar ook voor het subjectief gevoel van machteloosheid en verdriet in dit debat. Aan alle betrokkenen, goede moed in het vinden van rechtvaardige besluiten.

Dit discours is het onze. Wij zijn al meer dan tien jaar met dit vraagstuk bezig. Hoe je organisaties kan overtuigen om de talenten van hun medewerkers – wij spreken liever over medewerkers dan werknemers – echt ten volle te laten ontplooien. Er is één ervaring die ik dan ook zeer graag met u deel: het verplichten van het investeren in meer vorming voor de medewerkers werkt niet en is zelfs niet wenselijk.

Om te beginnen worden ondernemingen niet graag tot iets verplicht. Niemand trouwens. Een verplichting leidt in eerste instantie tot een oppositie, een gevecht. In de sociale en fiscale arena ziet dit gevecht er eerder uit als een achtervolging, waarbij de werkgever, ik noem hem even Jerry, hij die de economie probeert te maken, vooruit holt en zoekt naar de poortjes om de verplichting te omzeilen, achtervolgd door een overheid, die zoals de kat Tom, overal tegenaan botst en doorgaans het onderspit delft.

Als verplichtingen niet helpen, dan probeert men te stimuleren door fiscale gunsten te verzinnen. Deze werken wel, tenminste, vele ondernemingen slagen erin om het fiscale voordeel binnen te rijven, maar het verhoopte effect op, in dit geval, de opleiding van medewerkers, is er vaak niet. Immers, Jerry zoekt naar dezelfde poortjes, dit keer niet om te ontsnappen, maar wel om bij de begeerde pasteitjes te komen.

Investeren in medewerkers vraagt om overtuiging. De overtuiging dat je als onderneming de verantwoordelijkheid hebt om je medewerkers te helpen bij hun ontplooiing. Ik verklaar me nader. In medewerkers investeer je niet. In mensen investeer je niet. Het getuigt van een zeer beperkte visie op de samenleving om je medemens als een investeringsgoed te zien, waar je iets aan geeft, in de veronderstelling er iets voor terug te krijgen.  Het is één van de denkfouten die we maken in een arbeidsrelatie. Net omdat we een verloning toekennen aan een medewerker om er de uitvoering van een taak voor terug te krijgen, denken we dat die medewerker een transformator is die geld omzet in een product en na verkoop hiervan, in meer geld. Dat is zo voor die transactie. Maar een arbeidsrelatie is veel meer dan een afspraak over werk en loon. Een arbeidsrelatie is wat het woord zegt. Het is een relatie die zich ontwikkelt naarmate men samenwerkt. Ze begint bij het uitvoeren van een taak en evolueert naar een samenspel waarin de mens, zijn ervaring, zijn appreciatie en zijn gevoel meespelen. En daarin investeer je niet. Een relatie koester je. Wie vandaag in zijn kinderen en/of partner via quality time investeert, weet wat ik bedoel. Dat is je reinste onzin, waarmee je geen menselijke relaties met bouwt. Je gelooft in je kinderen, in je partner en je voelt je bezorgd en verantwoordelijk voor jouw aandeel in die complexe relatie. Wie zich niet verantwoordelijk voelt, ziet zijn relatie naar de haaien gaan.

Het komt er dus op aan om verantwoordelijkheidszin te ontwikkelen. Misschien zelfs een nieuw bewustzijn over zaken doen. Het bewustzijn dat, zelfs een economische context, echt veel meer is dan de centen waarmee we deze uitdrukken.

Uit ervaring kan ik zeggen dat bij die klanten, die overtuigd waren van de menselijk waarde van hun medewerkers, het werkt. Daar lijken de jobs voor arbeidsevolutie precies voor het grijpen te liggen. Bij alle anderen, die in hun mensen investeren, vaak via mooie affiches en slogans, werkt het niet, integendeel.

We keken toch met enige schrik naar de jaarwissel, maar zoals we eigenlijk hadden moeten weten, 1 januari kwam gewoon zoals alle 1 januari’s. We toostten en wensten elkaar het allerbeste toe, vooral een goede gezondheid, want dat is toch het belangrijkste – wordt er dan altijd bij gezegd. En toch zweeft daar ergens achter in ons bewustzijn het beeld van Europa, de Euro, de bankencrisis, de economie. Hoe zullen we het er vanaf brengen…?

Hoewel het verleden geen zekerheid biedt, leert een korte terugblik dat wij, de mens, altijd een oplossing bedacht hebben. Dat is namelijk onze sterkte, ons verschil. Van alle soorten, zijn wij de meest creatieve. Een koe kan geen beschaving bouwen. Wij wel. En dat is op zijn minst een inspirerende gedachte. Er zijn mogelijkheden, zoals er altijd al geweest zijn.

Op 29 februari 2012 willen we dit beklemtonen met een symposium in Hotel Serwir in Sint-Niklaas waar Jens Pas, lezingenmaker pur sang en voorzitter van dit event, u warm maakt voor het potentieel dat 2012 in zich heeft. Hierbij nodigt hij twee eminente sprekers uit om elk vanuit hun wereld, hun mogelijkheden met u te delen.

Koen Schoors, Professor Economie aan de UGent, brengt gedurfd de mogelijkheden van de euro voor het voetlicht en overloopt met u de impact en de mogelijke repercussies voor KMO’s. Prof. Schoors kent u wellicht als vaak gevraagd deskundige in de media in deze woelige tijden.

Hendrik Van Landeghem is deskundige op het gebied van logistieke systemen en hun toepassing in de bedrijfsprocessen. Door zijn ervaring in het bedrijfsleven, ideaal geplaatst om een brug te slaan tussen de academische Lean-concepten en de praktijk, brengt hij in een benchmarkcontext een introspectie en de ontegensprekelijke uitdagingen voor KMO’s in 2012.

Daarna zal Jens Pas, vanuit zijn comparatief filosofische achtergrond, u uitnodigen tot het debat via enkele vragen. Hij stelt er u nu reeds één. Een opwarmertje: als u met ons op een eindejaarsreceptie staat in december 2012, wat zal u mij vertellen als u zegt dat 2012 een goed, neen, een schitterend jaar was? Beeld u dit in. Wat zal er dan gebeurd zijn? U heeft nu al enkele mogelijkheden van het komende jaar ontdekt.

Aarzel niet en schrijf u in op www.allanta.be, de plaatsen zijn immers beperkt. We hopen u persoonlijk te mogen begroeten op dit unieke symposium om met een open blik en volle moed het jaar 2012 hoopvol verder te zetten.

Wat er ook van zij, op de werkvloer zal de sfeer wellicht anders zijn. Daar laat het massa-pessimisme zich wel voelen. Vallen de cijfers wat tegen het eerste kwartaal, de crisis zal de schuldige zijn. Ligt de werkdruk nog wat hoger, de crisis verhindert aanwervingen. Hoe hou je dan je medewerkers gemotiveerd in tijden die zich neerslachtig uitdrukken? Eind vorig jaar organiseerde ik hierover een voordracht, op basis van ons lopend onderzoek naar samenwerking. Ik deel graag één middel met u dat met kop en schouders boven alle motivatietechnieken uitsteekt: eerlijkheid. Meer bepaald, eerlijkheid in de boodschap die een onderneming aan zijn medewerkers meegeeft.

Geloven uw medewerkers echt wat de managementboodschap vertelt? Zonder twijfel, zonder relativering, zonder uitzondering, zonder “maar”? Of hebben we al te veel verschillende boodschappen verspreid, visies en inzichten aangekondigd, die we uiteindelijk toch niet echt volgden? Hebben we in het verleden memo’s verspreid, waar we zelf het toonbeeld niet van waren? Er schiet me plots het beeld door mijn hoofd van parlementairen die iedereen de harde pensioenpil laten slikken, zonder zelf de pil te durven innemen. Een apotheker die zijn eigen pillen niet vertrouwt?

Wees eerlijk in uw managementboodschap. En zeg het niet alleen, maar geef het voorbeeld. Het vergt moed en echt leiderschap, van het soort dat we vandaag maar weinig zien. Maar als u wilt dat uw medewerkers u gemotiveerd bijstaan in de verwachte storm van 2012, dan is dat wat er moet gebeuren. En niets anders.

2011 was voor ons een jaar waarin we terugblikten op 10 jaar werken rond Innovatie. Om de volgende 10 jaar in te gaan, hebben we al onze workshops van de afgelopen 10 jaar grondig doorgelicht. Resultaat is dat we nu een up-to-date Innovatie-seminarie uitgewerkt hebben met daarin zowel de klassieke technieken alsook de nieuwste inzichten over innovatie en creativiteit.

Zoals u van ons mag verwachten, borgen we opnieuw onze kwaliteit door inhoudelijk te steunen op degelijk en bewezen onderzoek en door in onze afwerking de perfectie na te streven.

Een kort overzicht van de inhoud van dit Innovatie-seminarie:

• Innovatie: vernieuwen maar met waardecreatie.
Een inleiding
• Passie & Geloven
Hoe managementmethodes op innovatie moeten afgestemd worden
• Strategisch Innoveren
Bewezen denkmodellen om systematisch op strategisch niveau te innoveren bv Blue Ocean Strategy
• Praktische Innovatie
Een bloemlezing uit de rijke bibliotheek aan creativiteits- en brainstormingtechnieken
• Open Innovatie & Samenwerken
Open samenwerking tussen collega’s, klanten, leveranciers op basis van vertrouwen

Praktisch

Duur: een halve dag (2 blokken van 1,5u en een pauze tussenin).
Voor geïnteresseerden die dieper willen ingaan op deze materie is dit seminarie ook beschikbaar als een Masterclass van 2 volledige dagen (4 modules van elk 3 u, in overleg naar wens te plannen).

Aantal deelnemers: onbeperkt (adviesgrootte: 10 – 20 deelnemers)

Het seminarie bevat een grondige uiteenzetting van de aangebrachte theorieën, vele voorbeelden en oefeningen. We bieden onze opleidingen ook in 2012 nog steeds inhouse en volledig op maat van uw bedrijf aan.

Graag meer informatie? Contacteer ons op linda@jenspas.be.

We willen samen met u het afgelopen jaar in schoonheid afsluiten, zoals u dat van ons gewend bent, met een passend verhaaltje.

We wensen u en al wie u dierbaar is zeer gezellige feestdagen en een mooie start van een sprankelend nieuw jaar.

Met warme groeten,

Jens & Linda

Wensen

Ik wens u eveneens een zeer fijn eindejaar toe.

Dank voor de goede zorgen afgelopen jaar en ook onze wensen voor een nieuw en gelukkig jaar.

Heel erg bedankt om onze Kobe te leren zingen en gelukkig nieuwjaar.

Geniet een verdiende vakantie en beste wensen.

Lieve Juf, jij ook een rustgevend en fijn eindejaar toegewenst.

Lies zal alvast zingen deze kerstavond. Bedankt hiervoor!

Ook een gelukkig nieuwjaar.

Bedankt!

Haar anders zo koude beeldscherm, werd gevuld met een niet-aflatende stroom van warme berichten, één enkel automatisch antwoord niet te na gesproken. Allemaal antwoorden op haar nochtans korte en vooral mededelende boodschap over de eindejaarsregeling van haar klas en de praktische afspraken voor het kerstconcertje dat haar leerlingen zouden geven. Ze had haar e-mail afgesloten met een korte persoonlijke kerstwens aan alle geadresseerde ouders van de kinderen in haar klas. En dit was het gevolg.

Vreemd toch, dat we dit als een verrassing zien. Het is zo fijn om eens “merci” te horen, zelfs, of eerder vooral, als het gaat over iets gewoons, iets wat we eigenlijk verwacht worden om te doen, geen uitzonderlijke inspanning. Gewoon doen wat we moeten doen en daarvoor toch nog bedankt worden.

De kerstvakantie kon alvast met een fijn gevoel beginnen.

Gemaakt door Michael Wesch in samenwerking met 200 studenten van de Kansas State University.

www.youtube.com/watch?v=dGCJ46vyR9o

“Heb je pickles in je koelkast staan?”vraagt hij mij. Ik moet even nadenken en besluiten dat ik geen bokaal pickles in de koelkast heb. Vroeger wel, en zeker toen ik nog thuis bij mijn ouders woonde. “Heb je mayonaise in je koelkast staan?”, vraagt hij opnieuw. Alsof het evident is antwoord ik: “Natuurlijk”.

“Dat is mijn opportuniteit”, gaat hij verder, “ik heb de ambitie om de pickles terug een evidente aanwezigheid te geven in elke Vlaamse koelkast.” “En daarbuiten”, voegt hij er aan toe.

Hij is Ben. Ben Decock. Ben Decock maakt pickles. En mosterd. Artisanaal, in Ronse. Camp’s heet het merk en het bedrijf. Camp’s Preserves bvba. Nochtans is Ben niet de zoon van meneer Camp, een pickles- of mosterdmaker. Ben was tot voor kort marktonderzoeker en adviseur rond consumentengedrag. Ben & Compagnie. Gekend in de marketingwereld. Ik ken Ben van toen hij nog nadacht en adviseerde, wellicht ook over pickles, maar er nog geen maakte.

Ben heeft zijn adviseursrol, zijn kennisjob, ingeruild voor een kleine pickles- en mosterdfabriek daar waar de Vlaamse Ardennen een beetje Franstalig worden. Overgenomen van de broers Van Camp. Ik ontmoet hem in zijn nieuwe rol, in een pand, zo oud dat het terug charmant is. Ik zit midden in een opname van Man bijt hond, zo lijkt het bijna. De kleurrijke kanten van ons Vlaamse landschap. Ben draagt een bevlekte witte kiel en klompen. Hij leert mosterd maken. Ben is dus niet zomaar een marketingboy, die in een eerste leven goed heeft geboerd en het nu wat rustiger aanpakt als zaakvoerder in maatpak van een bedrijfje. Ben wil zelf het product leren maken, erin zitten. Weg van de marketing, terug naar de essentie. Hoewel ik op zijn bureau nieuwe potjes zie staan en proefdrukken van nieuwe etiketten. Toch nog altijd een beetje verpakking.

Het is een mooi verhaal, inspirerend. Van een man met kennis van zaken, met een brede kijk op de wereld – ik leerde Ben vooral kennen in kamers waar bedrijfsleiders eerder in een filosofische context samenkomen en netwerken. Ben is ook zo’n filosoof, selfmade met een originele visie. Hij schreef hierover een boek “A Clockwork Blues”. Ik heb exemplaar 495, persoonlijk genummerd. Nu schrijft Ben een nieuw verhaal. Over authenticiteit, over hoe ondernemen in een mondiale wereld met eenvoudige producten nog altijd kan. Over goesting en veerkracht. Wie met Ben aan tafel zit, wordt geïnspireerd. Hij heeft nieuwe boeiende verhalen. Over hoe hij met een Macbook en Iphone op zijn eerste werkdag toekwam, waarna de vorige uitbater hem meenam naar de dichtstbijzijnde winkel om er een typemachine te kopen. Geen computers, maar bestelbonnen en facturen met carbonpapier. Het zal nog even duren vooraleer dat verandert. Eerst mosterd leren maken. Ben’s nieuwe oude fabriek zou de ideale setting zijn om menig team uit de grote stad te laten builden. Maar dat zou de charme van de fabriek wellicht bederven. En de typische geur van mosterd en pickles verdrijven. Koesteren moet je dat doen.

Maar toch. Als u eens op zoek gaat naar inspiratie, als u het even niet meer weet, ga naar de supermarkt en koop u een potje pickles. Jeroen Meus zal je zeker aan een recept kunnen helpen. Ga daarna naar Ben er vertel hem wat je van zijn pickles vindt. Ik beloof u een boeiende ontmoeting. En zo zal er toch overal een potje naast de mayonaise staan.

Ben, veel succes met de pickles. Ik heb alvast een pot in de koelkast staan.

Spread is Engels voor spreidstand (deze tussen die rentes). Ik observeer evenwel ook een andere spread. Een retorische spread, tussen wat gezagdragers zeggen en wat er van hen verwacht wordt. En ook hier is een grote spread omgekeerd evenredig met het vertrouwen in deze gezagsdrager.

Ik kijk op de televisie naar twee reportages van het programma Volt op Eén. De ene reportage gaat over de toegankelijkheid van lijnbussen bij De Lijn voor rolstoelgebruikers. De andere reportage gaat over de wijze waarop de Oostendse politie omgaat met illegalen (mensen zonder legale papieren is zorgvuldiger geformuleerd). In beide reportages worden de respectievelijke gezagsdragers, de directeur van De Lijn en de korpschef van de Oostendse politie geconfronteerd met reportages die de verontwaardiging van de kijker oproepen omdat ze in beide gevallen de problemen in beide dossiers zeer treffend in beeld brengen. Waarop de moderator van het debat naar hun reactie vraagt. En zoals dat doorgaans gaat in hedendaagse reportages, probeert men toch een enigszins scherpe reactie te ontlokken aan de gesprekspartners. Pas dan wordt de kijker immers aandachtig.

Ik merk dat beide verantwoordelijken zorgvuldig hun woorden wikken en wegen. Ze hebben zich duidelijk voorbereid op een confronterend interview of zijn hier ondertussen gewoonweg zelfs in gemediatrained. Zowel de Lijn-directeur als de Politiebaas waken erover dat ze duidelijk maken dat ze de problematiek kennen en begrijpen maar tegelijkertijd riposteren ze de implicerende aanval als zouden hun respectievelijke diensten slecht werk leveren. Ja, er zijn problemen, maar dat willen we niet echt gezegd hebben. Trouwens, het beeldmateriaal is te tendentieus, de verontwaardiging toch een beetje misplaatst is de boodschap. Waarbij de kijker vooral een gevoel van minimalisatie van het probleem hoort. Een spread dus. En hoe harder men probeert deze tegenstellende boodschap te verduidelijken hoe groter de spread wordt. Het is een fenomeen dat ik opmerk in de meeste debatten, confrontaties van directeurs, politici, chefs overal te lande met hun klanten, burgers, medewerkers.

De werkelijkheid kan nochtans eenvoudig toegelicht worden. Zowel bij de Lijn, als bij de Oostendse politie, alsook bij al die bedrijven waar al die leidinggevenden werken, zijn de meeste mensen van goede wil en zijn de meeste mensen even verontwaardigd als u en ik bij het bekijken van dergelijke reportages omdat die goede wil zich niet altijd vertaalt in goede acties. Waarom zegt een gezagdrager dan niet gewoon: Ja, dit is een probleem en we hebben dit, zo toont de reportage, nog niet adequaat onder controle ook al ben ik overtuigd dat mijn medewerkers doorgaans het meest juiste en beste hebben proberen te doen in de gegeven omstandigheden. Enkele anomalieën, ontspoorde situaties niet te na gesproken. Duidelijk erkennen wat de feiten zijn, verantwoordelijkheid opnemen als vertegenwoordiger van je organisatie en medewerkers zelfs ondersteunen tijdens dergelijke confrontatie, zij treffen immers geen eindverantwoordelijkheid in dergelijk debat, zodat het werk in de toekomst nog beter kan gedaan worden.

Geen retorische spread dus, en wellicht minder spraakmakende televisie … Alhoewel, ik herinner me een reportage van enkele jaren geleden, in Reyers Laat dacht ik, waar ik, na een zeer genuanceerde interventie van één van de gesprekspartners aan de tafel bij Lieven, op de blogwebsite van het programma achteraf veel lof kon lezen voor zowel de betrokken spreker als voor het programma in haar geheel. Daarenboven viel de commentaarzone bij Reyers Laat toen zo hard op omwille van de beschaafde taal en de nuancering van de kijker. Zo zie je maar dat je die spread wel kan vermijden. En dat is toch goed nieuws.

Lees het artikel.

Lees meer over deze lezing.

Lees de nieuwsbrief.

www.youtube.com/watch?v=aDycZH0CA4I

Maar Dirk is naast televisie-expert ook gefascineerd door onderwijs. En hij stelt vast dat onderwijs vaak niet echt innovatie in de hand werkt. De innovatie-ingenieurs van morgen komen niet zomaar van de schoolbanken gerold. Meer nog, studies tonen aan dat jongere kinderen creatiever zijn dan oudere. Het is alsof de school de creativiteit doodt. En hier heeft Dirk wat aan gedaan. Samen met twee co-auteurs, Bernard Lernout en Pieter Sprangers, schreef Dirk EDUSHOCK, over hoe we met onderwijs moeten omgaan als we in de toekomst innovatief willen zijn. Het boek geniet vandaag een ruime belangstelling op de vele discussiefora op het internet.

Toen wij Dirk persoonlijk leerden kennen, was er één ding dat ons bijzonder opviel: energie. Meer nog dan zijn inzicht in innovatie of zijn visie op onderwijs, Dirk is bevlogen door de onderwerpen waarin hij zich verdiept. Met de grootste passie vertelt hij zijn verhaal, dat nooit verveelt en altijd inspireert. Grijp dus niet naar een Redbull als je vleugels wilt krijgen voor vernieuwende gedachten, maar ga met Dirk in gesprek en ervaar weer eens wat de kracht is van een ont-moeting.

Lees meer over het boek EDUSHOCK op www.edushock.be.